Architekt Toruń — pracownia Archigeum z Zielonki pod Bydgoszczą, prowadzona przez Przemka Gawędę, zdobyła tytuł architekta roku na świecie w konkursie Architect of the Year Awards 2024. Nagrodę przyniósł projekt domu nad fosą, który powstanie w Forcie X w Toruniu.
Koncepcję opracował zespół: Przemek Gawęda, Marcin Sajdak, Dariusz Witucki i Oleh Kyshliaruk. Projekt wygrał w kategorii housing concept, a budowa będzie jednym z pierwszych etapów rewitalizacji fortu, która ma ruszyć pod koniec 2025 roku.
Fort X wchodzi w skład XIX-wiecznej Twierdzy Toruń i leży niespełna 2,5 km od starówki, w sąsiedztwie Wisły. Architekt jest absolwentem Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej w Gliwicach, a we wrześniu 2024 roku odebrał wyróżnienie dziennikarzy Gazety Pomorskiej.
Pracownia Archigeum z Zielonki pod Bydgoszczą
Archigeum to pracownia, której właścicielem jest Przemek Gawęda. Siedziba firmy znajduje się w Zielonce pod Bydgoszczą, a projekty realizuje w regionie i poza nim. Architekt tytuł architekta roku na świecie zdobył drugi raz z rzędu — po edycji 2023 przyszła nagroda w konkursie Architect of the Year Awards 2024.
Rozpoznawalność przyniosły jej rozwiązania dla skoczni narciarskich oraz projekty wpisywane w istniejące założenia — tak jak dom nad fosą w Toruniu, gdzie forma musiała ustąpić miejsca zabytkowej strukturze.
Dom nad fosą — laureat Architect of the Year 2024
Nagrodę przyznało The Architecture Community, przyznając architektowi i pracowni tytuł w kategorii housing concept za projekt House by the Moat — FORT X. Jury doceniło sposób, w jaki dom został wpisany w założenie fortyfikacyjne.
„Ideą projektu jest jego wpisanie się w założenie fortyfikacyjne w sposób, aby z jego centralnej części kubatura była niewidoczna” — wyjaśnia bydgoski architekt. Dom zlokalizowano w najniższej części założenia, przy fosie. Zbliżenie bryły do fosy pozwoliło wygenerować duży taras, na którym zależało inwestorowi.
Budynek jest dwukondygnacyjny. Strefa dzienna znalazła się na wyższej kondygnacji, a część prywatna wraz z zapleczem technicznym jest schowana w strukturze terenu. Dach, tak jak cały fort, porastają zieleń i trawa.
Projekt wpisany w Fort X
Fort X niszczał przez wiele lat,do czasu aż został nabyty przez prywatnego inwestora. Obiekt powstał na potrzeby militarne, głównie do kontrolowania linii kolejowej, i jest jednym z ciekawszych zespołów fortyfikacyjnych w Europie oraz jednym z największych w Polsce.
Rewitalizacja zakłada odtworzenie historycznego kształtu fortu i odrestaurowanie fosy. Zadanie nie jest proste, bo trwają ustalenia z Wodami Polskimi w sprawie technologii wykonania prac. Dom, zaprojektowany jako integralna część założenia, ma być jednym z pierwszych etapów całego przedsięwzięcia.
Wcześniejsze nagrody i wyróżnienia
W edycji Architect of the Year Awards 2023 kapituła doceniła dwa projekty sportowe pracowni: Stadion Biatlonowy na Kubalonce oraz tunel osłonowy dla skoczni narciarskich. Tunel ma zabezpieczać najazd skoczni i poprawiać bezpieczeństwo zawodów, ograniczając wpływ opadów deszczu i mokrego śniegu na parametr ślizgu.
Montaż tunelu na Wielkiej Krokwi planowano na lato 2025 roku, po złożeniu konstrukcji na sucho w hali. We wrześniu 2024 roku architekt odebrał wyróżnienie dziennikarzy Gazety Pomorskiej podczas gali Złotej Setki Pomorza i Kujaw.
Kontakt
Siedziba pracowni Archigeum mieści się w Zielonce pod Bydgoszczą, skąd prowadzone są projekty dla inwestorów z regionu, w tym dla Torunia. Budowa domu nad fosą ma ruszyć pod koniec 2025 roku.